Ganzenvingerkruid – geneeskrachtige werking en toepassing

Ganzenvingerkruid is een favoriet onder de dieren: de naam komt doordat ganzen er graag van snoepen. Boeren kennen ganzenvingerkruid als kleine levensredder, dat dieren bij bepaalde verwondingen en aandoeningen kan helpen. Het middel wordt al duizenden jaren gebruikt.

Voorkomen van de ganzenvingerkruid

In Midden-Europa De ganzenvinger (Potentilla anserina L.) komt op grote schaal voor. De gematigde gebieden van het noordelijk halfrond vormen zijn natuurlijke verspreidingsgebied. Deze plant uit de rozenfamilie komt op grote schaal voor op weiden, akkers, weilanden, oevers en bermen. Voedingsrijke bodems hebben de voorkeur boven het kruid, maar zelfs op rotsachtige ondergronden baant de ganzenvinger zich een weg omhoog.

Als geneeskrachtige plant wordt ganzenvingerkruid vooral gebruikt als Krampkruid Bekendheid verworven. De krampstillende werking ervan werd al opgemerkt door de kruidenpredikanten Kneipp en Madaus. De krampstillende werking komt vooral tot uiting in de spijsverteringsorganen en de baarmoeder. Daarom wordt het vaak gebruikt als kruidenmiddel bij maag- en darmklachten en menstruatieklachten. Ook een kalmerende en ontstekingsremmende werking wordt de geneeskrachtige plant zou helpen. De wortel zou ook helpen bij tandvleesontstekingen.

Ganzenvingerkruid wordt graag toegediend als thee of opgelost in melk – op dat laatste zwoeren waarschijnlijk al de oude Germanen. De vette melk bevordert de opname van de werkzame stoffen. Voor uitwendig gebruik kan uit de bloemen, bladeren en stengels van de rozenplant een tinctuur worden bereid om ontstoken wonden te behandelen.

Van oudsher wordt ganzenvingerkruid ook tegen koorts gebruikt. Hiervoor werden de bladeren fijngestampt en gemengd met azijn en zout. Dit mengsel werd vervolgens met een kompres op de voetzolen van de koortsige persoon aangebracht.

looistoffen behoren tot de belangrijkste bestanddelen van de ganzenvingerkruid. Daarnaast bevat het de volgende secundaire plantstoffen:

• bitterstoffen
• Slijmstoffen
• Flavonoïden
• choline 

In de voeding is de hoge hoeveelheid vitamine C in de ganzenvingerkruid nuttig. Zoals u ziet, is het de moeite waard om het in te nemen.

Als u de bladeren wilt bereiden, kunt u ze gewoon in in een beetje zout water gaar koken, net als spinazie. Omdat de bladeren van ganzenvingerkruid een milde smaak hebben, zijn ze perfect geschikt voor salades met wilde kruiden of bij groenten. 

De gele bloemen zijn uitermate geschikt als eetbare versiering. Alleen al hierom is het de moeite waard om ganzenvingerkruid in de tuin te laten groeien.

De hoogste concentratie aan secundaire plantstoffen vindt u in de Wortels. Deze worden niet alleen verwerkt tot heerlijke wortelgroenten, maar eventueel ook tot bereidingen.

Als u wilt profiteren van de voordelen van ganzenvingerkruid, kunt u in grote lijnen een Tinctuur, thee of kruidenmelk maken.

Voor de Tinctuur Doe de zilverkleurige blaadjes van het ganzenvingerkruid, fijn gehakt, in een glazen pot met schroefdeksel. Vul deze aan met 45 procent alcohol; Doppelkorn of brandewijn is hiervoor ideaal. Sluit de pot nu af en zet deze op een warme plek; schud de pot dagelijks. Na ongeveer drie weken kunt u de tinctuur zeven en in een donkere glazen fles gieten.

Om er thee van te zetten, snijdt u gedroogd of vers ganzenvingergras gewoon fijn. 3 - 5 theelepels worden overgoten met 300 ml kokend water opgegoten. Laat de thee 10 minuten trekken. Als hij een beetje is afgekoeld, kunt u de thee ook gebruiken om mee te gorgelen.

Zoals hierboven vermeld, maakten de oude Germanen waarschijnlijk kruidenmelk met ganzenvingerkruid. Neem hiervoor verse kruiden met melk in een pan en breng dit mengsel aan de kook. Laat de melk na het aan de kook komen enkele minuten trekken. De vetten in de melk kunnen nu niet in water oplosbare plantaardige stoffen oplossen.

De tweevlaktige vaste plant met de geveerde bladeren groeit amper 30 centimeter hoog. Aan de bladassen vormen zich uitlopers, waaruit nieuwe wortels groeien, waardoor de snelle verspreiding uitgelegd. Tussen mei en september bloeit de ganzenvinger in stralend geel. Alleen als de zon schijnt, zijn de bloemen volledig open. In droge periodes buigt de plant zijn bladeren omhoog om op die manier meer licht en waarschijnlijk ook warmte te weerkaatsen.

Wilt u de heilzame ganzenvinger thuis kweken? Het kweken is relatief eenvoudig en als bodembedekkers kan de ganzenvingerkruid zich gemakkelijk verspreiden in delen van de tuin waar u liever minder werk zou hebben.

Een zonnige locatie, die gerust ook even in de halfschaduw mag staan, is ideaal voor ganzenvingerkruid. Een zo voedzaam, vochtig en compact mogelijke bodem is optimaal, met een hoog gehalte aan leem en klei. Ganzenvingerkruid kan niet tegen zandgrond.

De zaden worden meestal gezaaid in de Nagezomer van september tot oktober. Hier is gevoel voor de juiste aanpak belangrijk, omdat er een bepaalde temperatuur nodig is om de zaden te laten ontkiemen. In de volle grond ligt de zaaitijd tussen januari en maart.

De plant kan af en toe wat wateroverlast verdragen. In de volle grond hoeft de plant niet bemest te worden, maar een minerale universele meststof kan in het perk wel nuttig zijn. De wortels worden niet geoogst, zodat de bodembedekker zich mooi kan uitbreiden. De oogstperiode ligt tussen mei en september.

Als u zelf ganzenvingerkruid kweekt, kunt u de bloemen, bladeren en zelfs de wortels verwerken. Wij raden u aan de eerste drie jaar de wortels niet te oogsten, zodat de ganzenvingerkruid zich goed kan vestigen. In deze periode kunt u de bladeren en bloemen gerust koken of rauw verwerken of consumeren, zoals hierboven beschreven. 

De De hoogste concentratie aan werkzame stoffen vinden we echter in de wortels. Deze kunnen ook rauw worden gegeten, maar vanwege de smaak geven de meeste mensen de voorkeur aan bewerkte producten. Bij mondklachten heeft het kauwen op wortels van ganzenvingerkruid sommige mensen echter geholpen. Een tinctuur van de wortels kan worden gedronken, bijvoorbeeld bij maag- en darmklachten.

In de Diergeneeskunde Ook gansvingerkruid heeft zijn waarde bewezen en bestrijdt bijvoorbeeld kolieken bij herkauwers. Boeren gebruiken het kruid vaak voor de behandeling van hun dieren, die het op hun beurt graag eten – daarom groeit het vaak op weiden. Ook ganzen zijn dol op ganzenvingerkruid. Waarschijnlijk is dat de reden voor de naamverwantschap tussen het dier en de plant.

Ganzenvingerkruid heet in het Latijn Potentilla anserina, wat zoveel betekent als „Strijdkruid” betekent.  „Potentilla” is afgeleid van „potentia” en betekent „macht” of „kracht”. De Duitse naam Gänsefingerkraut is simpelweg afgeleid van het feit dat op de nitraatrijke bodems waarop Gänsefingerkraut groeit, vaak ook ganzen voorkomen. Daarnaast vinden ganzen gansvingerkruid erg lekker. Het „anserina” in Potentilla anserina staat overigens ook voor: „gans”.

Er zijn inderdaad geen bevindingen over de vraag of ganzenvingerkruid ook bij kinderen kan worden gebruikt, of dat dit risico’s met zich meebrengt. Wij verwijzen hier duidelijk naar een adviesgesprek met de arts, als u denkt dat ganzenvingerkruid uw kind zou kunnen helpen. U mag een dergelijke behandeling niet op eigen houtje starten.

Naast de Latijnse naam Potentilla anserina zijn er natuurlijk nog andere benamingen voor dit kruid. De volgende Algemene namen zijn er:

• Anserina
• gans
• Zuurkool
• Krampkruid
• gans
• Gänsewiß
• Martinshand
  
  

Ja, dat kan! U kunt de bladeren, bloemen en wortels zowel rauw als gekookt eten. De wortels bevatten echter de hoogste concentratie aan werkzame stoffen. De bladeren kunt u, net als spinazie, gebruiken in vleesgerechten of salades. De bloemen zijn ideaal als decoratie.

Ganzenvingerkruid is niet giftig voor mensen. Het is evenmin giftig voor dieren zoals honden, katten en paarden. Voordat u uw huisdier ganzenvingerkruid toedient, dient u eerst een dierenarts te raadplegen. In principe kan ganzenvingerkruid echter bijvoorbeeld ook helpen bij spijsverteringsproblemen bij uw hond.

Dat verschilt sterk van persoon tot persoon. Terwijl sommigen bijvoorbeeld bij maag- en darmklachten zweren bij ganzenvingerkruid, merken anderen na gebruik helemaal niets. Het hangt dus af van u en uw individuele klachten, of en wanneer ganzenvingerkruid verlichting kan bieden.

In de moderne fytotherapie zijn er wetenschappelijk erkende toepassingsgebieden voor ganzenvingerkruid. Voor inwendig gebruik wordt het onder meer toegepast bij niet-specifieke diarree met krampachtige klachten, andere buik- en onderbuikpijn met krampen en bij menstruatieklachten. Het is hiervoor verkrijgbaar in toedieningsvormen zoals dragees of theemengsels.