Populierknoppen in de kloostergeneeskunde

Populieren (Populus) vormen een plantengeslacht binnen de Familie van de wilgenachtigen . De meer dan 40 soorten komen wereldwijd voor in gematigde klimaatzones. Tot de bekendste vertegenwoordigers behoren in ons land de zwarte populier (Populus nigra) en de zilverpopulier (Populus alba), waarvan de knoppen al in de oudheid voor geneeskundige doeleinden werden gebruikt zijn. De eerste komt echter steeds minder vaak in zuivere vorm voor, omdat door het rechtmaken van de rivieren belangrijke leefgebieden van de populier verdwijnen en hybriden zich steeds sterker doorzetten.

Populieren vestigen zich bij voorkeur op vochtige plekken . Net als de verwante wilgen groeien ze bij voorkeur langs beken en rivieren, waar ze zelfs af en toe overstromingen kunnen doorstaan.

Populierknoppen bevatten populine, salicine, etherische olie, looizuur, galzuur en hars.

Salicine wordt geproduceerd door populieren, om zich te beschermen tegen roofdieren zoals insecten. Bij mensen werkt het ontstekingsremmend en pijnstillend, net als aspirine. Het bestanddeel zou ook antibacteriële en wondgenezende eigenschappen hebben. De geneeskrachtige werking van populierknoppen machten de mensen er al in de oudheid gebruik van en gebruikten ze deze voor de behandeling van allerlei soorten ontstekingen. Hildegard van Bingen adviseerde bij oppervlakkige wondjes en aambeien een afkooksel van populierknoppen en -schors.

Eerste onderzoeken worden ook aanbevolen bij gewrichts- en reumapijn. Bevriezing en zonnebrand zouden ook goed te verlichten zijn met populierenknoppen. Voor deze uitwendige toepassingen kan men van populierenknoppen een aftreksel maken voor wasbeurten of baden, of een bijbehorende Popolium-zalf bereiden.

Bij inwendig gebruik, Populierknoppen zouden als thee ontstekingen tegengaan. In de traditionele geneeskunde werden ze ook gebruikt bij blaasontstekingen, verkoudheden en koorts.

Geen enkele andere boom schiet in onze contreien net zo snel de hoogte in als de populier. Deze bladverliezende boom reikt tot een hoogte van 30 tot 45 meter. De zwarte populier vormt een uitgestrekte kroon met aan de rand getande bladeren.

In het voorjaar groeien er aan de toppen en takken van de boom de populierknoppen, waaruit de jonge bladeren zich ontwikkelen. De knoppen bestaan uit meerdere schubben. Ze hebben een sterke balsemachtige geur en zijn omhuld met een kleverige hars. Populierknoppen zijn geschikt om te verzamelen voor geneeskundige doeleinden, zolang ze nog gesloten zijn.

De hars die de knoppen van de populier bedekt, wordt ook door bijen verzameld en door hen verwerkt tot propolis, de kit-hars, waarmee ze hun bijenkasten afdichten.