Tijm – geneeskrachtige werking en toepassing

De tijm siert mooi kleurrijk Uw tuin straalt daarbij een aromatische geur en kunt u deze ook op uw bord serveren. Deze veelzijdige sier- en geneeskrachtige plant hoort niet alleen thuis in elke kruidentuin, maar ook in de keuken.

 

De wilde tijm (Thymus serpyllum) staat ook bekend als veldtijm of breedbladige tijm. Deze halfstruik is in zekere zin de wilde verwant van de tijm. Al in de oudheid was hij zeer bekend. Hildegard von Bingen beschreef het kruid als ‘Quenula’.

Terwijl Tijm zich eerder thuis voelt in het mediterrane klimaat van het Middellandse Zeegebied, groeit tijm ook hier in het land als wilde plant en geeft de voorkeur aan standplaatsen die voor andere planten ongeschikt lijken. Hij houdt van zonnige, rotsachtige, maar ook zanderige grond – dit verklaart ook een andere veelgebruikte naam: zandtijm. Op voedselarme, rotsachtige plekken die rijkelijk door de zon worden beschenen, zelfs in kale berglandschappen, vestigt hij zich graag en kan hij uitgestrekte bodembedekkers vormen, waaruit de kruidige, aromatische geur van de wilde tijm opstijgt. In uw eigen tuin kan hij u zo werk uit handen nemen en voor schoonheid zorgen.

 

Tijm is rijk aan etherische oliën – de tijmolie (Oleum Serphyllii) – die ook vaak voor therapeutische doeleinden wordt gebruikt. Daarnaast bevat het een breed scala aan andere secundaire plantstoffen, waaronder de volgende:

• bitterstoffen
• Borneol
• Carvacrol
• Citronellol
• Flavonen
• looistoffen
• looizuur
• Geraniol
• Camphen
• Pinen
• Terpineol
• Thymol

Het omvat daarmee een breed scala aan heilzame plantaardige stoffen die u gerust kunt innemen.

 

Tijm kan op dezelfde manier worden gebruikt als de verwante kruidnagel. Als hij vóór de bloei wordt geoogst, ontvouwt hij in de keuken zijn hartige aroma in de meest uiteenlopende gerechten. Met zijn bijna pikante toets past hij uitstekend bij salades, aardappelgerechten en vlees- en visgerechten. Hildegard von Bingen adviseerde om twee tot vier mespuntjes tijm aan het gerecht toe te voegen en deze mee te laten koken. U kunt het zowel vers als gedroogd gebruiken om gerechten op smaak te brengen. Dat het vaak in worst wordt gebruikt, verklaart de volksnaam ‘worstkruid’.

Als sierplant is tijm, vanwege zijn geringe eisen aan de bodem en zijn voorkeur voor bepaalde standplaatsen, uitermate geschikt voor rotstuinen. Met zijn prachtige bloemen hult hij de tuin in een schitterend paars kleurtje. Ook in tuinen is tijm een geschikte voedselbron voor bijen.

Het gebruik ervan als geneeskrachtige plant lijkt sterk op dat van tijm. In de Hildegard-geneeskunde adviseerde de heilige bij huidproblemen preparaten van wilde tijm, die zij beschouwde als een geschikt middel voor een mooie huid. Eczeem, maar ook onzuiverheden en acne behandelde zij met het vooraf gekookte kruid. Ook zou tijm kneuzingen, wonden en huidontstekingen kunnen verlichten.

Een ander belangrijk toepassingsgebied is de behandeling van verkoudheden. De ontstekingsremmende en antibiotische eigenschappen die eraan worden toegeschreven, zouden, net als bij tijm, een geneeskrachtige werking hebben bij infecties en hoest. Een hoestsiroop met Tijm zou zelfs bij prikkelhoest en kinkhoest een gunstige werking hebben. 

De krampstillende werking helpt niet alleen bij hoestaandoeningen, maar wordt bovendien aanbevolen bij menstruatieklachten. Over het algemeen staat tijm ook bekend als een Vrouwenkruid bekend. Vroeger werd het vaker bij bevallingen gebruikt, waaraan het de namen ‘vingerkruid’ en ‘Liebfrauenbettstroh’ te danken heeft. Houd er alstublieft rekening mee dat u tijdens de zwangerschap zo mogelijk geen tijm mag innemen zonder dit eerst met uw arts te overleggen

Bovendien moet tijm helpen bij maag- en darmklachten zoals een opgeblazen gevoel en de spijsvertering weer op gang brengen. Vooral bij moeilijk verteerbare gerechten zou de bijgevoegde tijm moeten helpen. 

 

Wie zich te veel tuinwerk heeft opgelegd, mag gerust Gebruik bodembedekkers zoals tijm, om de tuin onderhoudsvriendelijker te maken. Bodembedekkers bedekken de grond zodanig dat er geen zonlicht meer doorheen schijnt dat onkruid zou kunnen voeden. Een mooi tapijt van tijm kost dus nauwelijks moeite en het verspreidt een aromatische, betoverende geur. Tegelijkertijd kan tijm over stenen groeien, waardoor plekken waar warmte zich ophoopt uit de tuin worden verwijderd. Het is erg handig dat tapijten van tijm trapvast zijn en af en toe zelfs betreden moeten worden.

Voor een bodembedekkend tapijt plant u de afzonderlijke tijmplantjes vrij dicht bij elkaar en remt u de hoogtegroei al vroeg af door ze elke herfst / nazomer terug te snoeien. Door de hoogtegroei hier te remmen, spreiden de plantjes zich in de breedte uit en bedekken ze uw bodem.

 

Zoals eerder vermeld, kende en gebruikte Hildegard von Bingen de tijm al. Van haar is het volgende citaat afkomstig: „Als iemand ziek vlees (weefsel) heeft, zodat zijn vlees (huid) eruitziet alsof het schurftig is, laat hem dan wild tijm nemen en dit vaak gekookt met vlees of groenten eten, en het weefsel (vlees) van zijn lichaam zal van binnenuit worden genezen en gereinigd.”

Hildegard von Bingen raadde al tijm aan voor een mooie huid. Haar advies was om tijm regelmatig mee te koken. Vanwege datzelfde reinigende effect dacht Hildegard von Bingen dat tijm zou helpen bij verkoudheden.

 

Wild tijm en tijm zijn zeer nauw aan elkaar verwant, niet voor niets wordt wild tijm ook wel breedbladige tijm genoemd. Ze behoren allebei tot het geslacht Thymus in de familie van de lipbloemigen (Lamiaceae). Ze stammen dus botanisch gezien af van dezelfde voorouder.

Ze hebben bovendien gemeen dat ze die aromatische geur verspreiden, die ze ook op hun groeiplaats verspreiden. Daarom worden ook beide kruiden worden in de keuken gebruikt. Tot slot hebben beide geneeskrachtige eigenschappen en worden ze van oudsher als geneesmiddelen gebruikt. Beide kruiden worden in traditionele geneeswijzen ingezet bij maag- en darmklachten, huidproblemen en verkoudheden.

Ze verschillen echter in hun groeivorm. Terwijl wilde tijm dicht bij de grond groeit, reikt gewone tijm eerder de hoogte in. Ook wat betreft hun favoriete standplaatsen verschillen beide kruiden sterk van elkaar. En niet in de laatste plaats: hoewel de aromatische geur op elkaar lijkt, lopen de smaken steeds verder uiteen.

 

Als meerjarige plant Quendel is wintergroen en wordt tot tien centimeter hoog. Zijn kleine ovale blaadjes, die tegenoverstaand aan zijn behaarde stengel staan, behoudt hij ook in de winter. De trechtervormige bloemen, meestal paars maar soms ook roze, vormen tijdens de bloeiperiode van juli tot september een prachtig schouwspel. Vooral wanneer de wilde tijm zich als een uitgestrekt tapijt over de grond verspreidt.

 

De tijm komt van nature voor in Europa en is daarom uitermate geschikt om in de eigen tuin te kweken. Kies een relatief droge en zonnige standplaats, met een vrij doorlatende bodem. Hellingen, bermen, rotsspleten en schrale weiden zijn typische groeigebieden. Dankzij zijn wortels kan hij ook gebruikmaken van dieper gelegen waterreserves.

In het voorjaar moet u de zaden zaaien. Houd een afstand van ongeveer 30 cm aan tussen de afzonderlijke planten. Op een vierkante meter passen ongeveer 10 planten.

U hoeft de tijm maar zelden water te geven, alleen als de grond echt droog is. In principe houdt tijm van droge grond. Af en toe is een beetje compost goed voor de plant, maar meer is niet nodig. Na de bloei in de nazomer/herfst kunt u de toppen van de scheuten verwijderen.

 

De tijm was lange tijd een zeer populaire geneeskrachtige plant. Er zijn ons overleveringen uit de oudheid bekend waarin de gezondheidsbevorderende eigenschappen van de wilde tijm worden beschreven. Deze overleveringen maken melding van positieve effecten bij huidproblemen, verkoudheden en spijsverteringsklachten. Ook Hildegard von Bingen heeft de wilde tijm in de middeleeuwse kloostergeneeskunde geïntroduceerd. De wilde tijm is dus al duizenden jaren een geliefde geneeskrachtige en kruidenplant voor de mensheid.

Wilt u Tijm uit de eigen tuin drogen en bewaren, moet u het kruid eerst oogsten. Knip hiervoor gewoon zoveel scheuten of takken af dat de plant nog steeds zonder problemen kan overleven. Idealiter snijdt u de tijm vlak voor de bloeiperiode af en hangt u de plantendelen op. Als u de tijm lang wilt bewaren, is fermentatie daarna aan te raden. Dan kunt u de tijm echter vrij lang bewaren onder luchtdichte omstandigheden.

Vrijwel geen! Ook mensen zonder groene vingers kunnen dus gerust wat tijm in de tuin planten. Tijm heeft niet veel water nodig, bemesten is maar heel zelden nodig en een goed zanderige, losse grond is voldoende. Als u dus nog geen geneeskrachtige plant in huis hebt, zou u eens wat tijm moeten planten.

Tijm groeit niet zo hoog als zijn naaste verwant, de tijm. Gemiddeld bereiken de Halfheesters van 12 - 15 cm hoog. 

De tijm is een typische zomerbloeier, die de kleurrijke bijenweiden verrijkt. Soms gaan de bloemen al in mei open, maar meestal bloeien ze in ieder geval tot ver in september. 

Nee, daar moet u eigenlijk vanaf zien. Tijm kan bijvoorbeeld vroegtijdige weeën veroorzaken en ook wild tijm lijkt invloed te kunnen hebben op het zenuwstelsel. Als u tijdens de zwangerschap toch per se wild tijm wilt gebruiken, overleg dan eerst met een arts.