Rozenwortel in de kloostergeneeskunde

Rozenwortel wordt aangeprezen als middel tegen talrijke klachten. Het staat onder andere bekend om Scandinavische Vikingen, die rozenwortel innamen vanwege de vitaliserende werking en ter bestrijding van infecties. Tegenwoordig wordt gezegd dat rozenwortel zou kunnen helpen tegen vermoeidheid, stress en depressies. We gaan die beweringen nader bekijken en brengen de betekenis van rozenwortel in kaart.

 

De rozenwortel (Rhodiola rosea) is een vetplant die van de kou houdt. Deze winterharde plant komt oorspronkelijk uit de arctische gebieden van het noordelijk halfrond Ze voelt zich vooral thuis op silicaatgesteente, maar kan zich ook aanpassen aan veengronden, vochtige weiden of droge zandgronden.

Als u rozenwortel in uw eigen tuin wilt planten, kies dan zeker een plek in de brandende zon. Deze alpenplant is namelijk gewend aan een open, hooggelegen omgeving met maximale blootstelling aan UV-licht. In een losse, kalkvrije bodem met een matig gehalte aan voedingsstoffen gedijt ze goed.

 

De Vikingen wisten de werking van de rozenwortel al te waarderen; zij gebruikten de plant om hun immuunsysteem te versterken. In de Baltische staten, Scandinavië en Rusland behoort de plant nog steeds tot de beproefde geneeskrachtige planten uit de volksgeneeskunde en zou de denkfunctie moeten ondersteunen. Langzamerhand ontdekken ook wij het weer. Rozenwortel zou een adaptogene werking hebben en staat dus bekend als een Anti-stressplant, net als ginseng en de taiga-wortel.

Als u rozenwortel wilt kopen, kunt u deze verkrijgen als monopreparaat of vaak in combinatie met B-vitamines en magnesium. Rozenwortelextracten kunnen uw een positieve invloed hebben op uw mentale prestaties, uw humeur verbeteren en u energie geven

In sommige onderzoeken wordt de stemmingsverbetering toegeschreven aan het feit dat rozenwortel de Serotoninespiegel in de hersenen zou kunnen doen stijgen. Serotonine staat bekend als een van de weinige gelukshormonen bij de mens. De onderzoeken die beweren dat het de mentale prestaties verbetert, vertonen helaas tekortkomingen en zijn uitgevoerd met kleine proefgroepen. Hetzelfde geldt voor onderzoeken waarin rozenwortel is onderzocht op positieve effecten met betrekking tot gewichtsverlies of dergelijke. De belangrijkste tekortkoming is het te lage aantal deelnemers.

 

Als belangrijkste werkzame stoffen worden de volgende verbindingen genoemd:

Salidroside

Rosavin

 

Ze behoren tot de fenolische glycosiden die in rozenwortel voorkomen en waarschijnlijk verantwoordelijk zijn voor de eigenschappen ervan. Ook Flavonoïden maken deel uit van de rozenwortel, net als terpenoïden, proanthocyanidinen en organische zuren.

 

Als kruidenpreparaten worden preparaten met rozenwortel doorgaans goed verdragen. Bijwerkingen komen slechts zeer zelden voor. In studies zijn de volgende symptomen waargenomen:

• Hoofdpijn
• Slapeloosheid
• Duizeligheid
• Verhoogde bloeddruk
• Spijsverteringsproblemen

Aangezien de onderzoeken echter van mindere kwaliteit zijn, staan ook deze bijwerkingen niet in steen gebeiteld.

Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, evenals kinderen en jongeren onder de 18 jaar, dienen af te zien van het gebruik van rozenwortel. Ook bij psychische aandoeningen, zoals manie, dient men af te zien van het gebruik van rozenwortel. Bepaalde medicijnen kunnen een wisselwerking hebben met rozenwortel, daarom dient u bij het gebruik van medicijnen overleg te plegen met uw arts.

De rozenwortel heeft een fascinerende geschiedenis, die ons meeneemt langs de belangrijkste en bekendste culturen uit de geschiedenis van de mensheid. De eerste overleveringen dateren uit de Oudheid Hier werd de rozenwortel al als geneeskrachtige plant gewaardeerd en gekweekt. Aan de andere kant van de wereld, in de ayurvedisch en de Traditionele Chinese geneeskunde wordt ook de rozenwortel gebruikt. In deze contreien echter eerder als adaptogeen, om de weerstand te verhogen.

De rozenwortel heeft echt aan bekendheid gewonnen door Scandinavische Vikingen, die het kruid meenamen op hun rooftochten over de hele wereld. Men neemt aan dat de rozenwortel de vitaliteit van de Vikingen kon vergroten, evenals hun weerstand op volle zee.

In de middeleeuwen kwam de rozenwortel aanvankelijk nog op grote schaal voor in Europa en de Baltische staten. Na verloop van tijd raakte het kruid echter steeds meer in de vergetelheid. Tegenwoordig is het aan natuurgeneeskundigen om de rozenwortel weer populair te maken.

De lange traditie van deze geneeskrachtige plant laat in ieder geval zien dat wij mensen al heel lang voordeel halen uit de rozenwortel.

Rozenwortel groeit in de hoogte tussen 5 en 30 centimeter, tot 20 centimeter breed. Dikke wortelstokken vormen een vertakt stengelsysteem. De ovale, grijsgroene bladeren variëren van breed tot smal en worden tot vier centimeter lang. Aan rechtopstaande bloemstengels bloeien in de vroege zomer kleine, halfronde bloemtrossen met roze bloemknoppen. In mei tot juli gaan deze open tot felgele bloemen

Steeds meer mensen willen een eigen tuin met kruiden en geneeskrachtige planten. De rozenwortel kan ook worden gekweekt door tuiniers die geen groene vingers hebben.

Allereerst moet u de juiste locatie vinden. Zoek een zonnig plekje die een diepe, losse en leemachtige bodem heeft. In het voorjaar (bodemtemperatuur ca. 10 °C) worden de zaden gezaaid, op een afstand van 30 cm van elkaar Geef de planten regelmatig water, maar niet te veel. Als u liever in een pot wilt planten, heeft u een zo diep mogelijke pot nodig met een substraat van compost en grind.

In de Rotstuin of alpentuin kan de rozenwortel dienen als bodembedekkers worden gebruikt. De rozenwortel komt de winter meestal zonder problemen door; in de volle grond is zelfs winterbescherming niet nodig.

De rozenwortel staat wetenschappelijk bekend als Rhodiola rosea. Andere gangbare namen zijn gouden wortel of arctische wortel, omdat dit kruid ook in arctische gebieden inheems is. Het is uiterst goed bestand tegen kou, evenals tegen sterk UV-licht in alpiene gebieden. Daarmee getuigt de rozenwortel zelf al van de grootste vitaliteit en weerbaarheid.

Haar naam is afgeleid van de Griekse woorden „rhodon” (roos) en „ion” (gelijkend op). Hiermee wordt verwezen naar de wortels, die naar rozen ruiken. De soortnaam „rosea” verwijst naar de roze bloemen.

Hoewel de rozenwortel helemaal geen rozenplant is, gaf Carl von Linné haar deze naam – omdat haar De wortelstok ruikt naar rozen.

De naam is afgeleid van het feit dat de wortels naar rozen ruiken (Rhodiola) en dat de bloemen roze zijn (rosea). De naam verwijst dus in principe niet naar een verwantschap met rozen.

De hoogste concentratie aan ingrediënten heeft de Rozenwortel in hun wortels, waardoor ze in de natuurgeneeskunde worden gebruikt. De belangrijkste werkzame bestanddelen zijn flavonoïden (plantaardige kleurstoffen), organische zuren, fenolische glycosiden (bijvoorbeeld rosavine, salidroside en tyrosol) en tannines.

Er zijn in principe onderzoeken die beweren het effect van rozenwortel aan te tonen

Het probleem bij deze onderzoeken is echter dat ze tekortkomingen vertonen.

Zo is het aantal deelnemers vaak te klein, is de methodiek niet waterdicht of is het onderzoek bijvoorbeeld niet placebogecontroleerd, gerandomiseerd en dergelijke. Daarom moeten de onderzoeken met de nodige voorzichtigheid worden bekeken en moet er verder onderzoek worden gedaan.

Ja, die kunnen er zijn. Er is in studies al melding gemaakt van bijwerkingen, maar zoals eerder vermeld moet men deze studies met de nodige voorzichtigheid benaderen. Er zijn in principe nog geen interacties bekend, maar het ligt voor de hand dat rozenwortel een wisselwerking zou kunnen aangaan met bepaalde werkzame stoffen en enzymen.

Als u het juiste middel kiest, ja, natuurlijk. Sommige capsules zijn gemaakt van dierlijke gelatine, waardoor het preparaat niet langer veganistisch of vegetarisch is. Als u kant-en-klare preparaten wilt innemen, kunt u het beste kiezen voor capsules die alleen het plantenextract en het materiaal voor de capsulehuls bevatten. Vulstoffen zoals talk, titaandioxide of magnesiumstearaat duiden op preparaten van mindere kwaliteit.

Ja, die bestaan inderdaad. Bij ons is de Rhodiola rosea het meest bekend. In Azië en met name in de Himalaya komt de Rhodiola crenulata van nature voor. Deze wordt onder meer gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde (TCM) en de Tibetaanse geneeskunde. Net als de Rhodiola rosea wordt ook deze variant als adaptogeen aangeduid. In de werkelijk koude arctische gebieden van Eurazië is de Rhodiola algida is inheems. Deze plant is bestand tegen zelfs de zwaarste omstandigheden en wordt daarom soms ingenomen om de vitaliteit te versterken. De Rhodiola imbricata is een andere variant uit het Himalaya-gebergte.

Daarvoor kunt u het beste iemand vragen natuurgeneeskundige houden zich bezig met natuurgeneeskunde en geven hun patiënten advies, graag ook zonder verwijzing naar de reguliere geneeskunde. Aangezien natuurgeneeskundigen dus de hele dag met natuurgeneeskundige middelen werken, kunt u hier advies inwinnen.