Viooltjes: het belangrijkste in één oogopslag

Ondanks zijn nogal onopvallende uiterlijk heeft het viooltje al talrijke dichters tot lofprijzingen geïnspireerd. Ook Hildegard von Bingen, als kruidkundige uit de middeleeuwen, verwachtte veel van de werking ervan als geneeskrachtige plant.

 

Het plantengeslacht Viooltjes (Viola) omvat ongeveer 650 soorten, waarvan het grootste deel in de gematigde zones van het noordelijk halfrond inheems is. In warmere streken komen viooltjes vooral op grotere hoogte voor. De bescheidenheid waarmee viooltjes vaak worden geassocieerd, blijkt ook uit hun keuze van standplaats. Matig vochtig, maar nooit droog, humusrijk, niet al te sterk blootgesteld aan de zon – zo hebben de bloemen de grond het liefst. In de tuin groeien ze graag in de schaduw van andere planten. Wilde viooltjes gedijen op schaduwrijke weiden, aan de rand van het bos en langs hekken en hagen.

 

Dankzij de etherische olie, diverse vitamines en mineralen is het viooltje niet alleen vanwege zijn schoonheid interessant. De planten bevatten Saponinen, bitterstoffen, Eugenol, Flavonoïden, glycosiden en salicylzuur als belangrijke bestanddelen.

 

Als vroege bloeiers luiden viooltjes de lente in en zijn ze een lust voor het oog in de tuin. Maar ook in de keuken Ze zijn een echte blikvanger: met hun zoete aroma zijn ze vooral geschikt om zoete gerechten mee te verrijken, maar ook hartige gerechten zoals soepen en salades. De eetbare bloemen vormen bovendien een prachtige versiering. Daarnaast kun je er siroop, bloemenazijn of vruchtensap van maken. Gekonfijte viooltjes zijn een bijzondere delicatesse.

Volgens de Griekse en Romeinse mythologie zou de god Vulcanus er met de geur van viooltjes in geslaagd zijn een kus van de liefdesgodin Venus te stelen. Vanwege hun betoverende geur worden viooltjesbloemen ook door de Parfumindustrie worden graag gebruikt. Maar niet alle bloemen verspreiden een geur.

De waardevolle bestanddelen van het viooltje zorgden er al in de oudheid voor dat het bekendheid verwierf. Hippocrates raadde het aan tegen hoofdpijn, gezichtsstoornissen en melancholie. Tegenwoordig maakt de natuurgeneeskunde vooral gebruik van zijn slijmoplossende werking maakt er gebruik van en waardeert het als Middelen tegen hoest en ademhalingsproblemen. Zweetopwekkende en ontspannende effecten worden soms ook aan het viooltje toegeschreven, waardoor het enerzijds bij verkoudheden met koorts en anderzijds als licht slaapmiddel kan worden gebruikt.

Voor inwendig en uitwendig gebruik is viooltjesthee een goede keuze. Ook als kompres of bad zou viooltjesthee huidproblemen verlichten. De Effect op de huid komt ook tot uiting in de Viooltjescrème Hildegard von Bingen.

 

Viooltjes zijn tweejarige kruidachtige planten, die soms uitgroeien tot halfstruiken. Tijdens de bloeiperiode, die van maart tot mei duurt, tonen ze zich in hun volle pracht. Afhankelijk van de soort bloeien viooltjes in geel, rood en vaak in blauw en paars. Sommige soorten krijgen echter ook een witachtige of bruinachtige tot zwarte kleur.