Kurkuma in de kloostergeneeskunde

Kurkuma, kurkume, gele gember, geelwortel, saffraanwortel of curcuma – allemaal namen voor één plantensoort: De botanische naam is Curcuma longa en de plant behoort tot de gemberfamilie. De plant komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië. In India en China wordt kurkuma al duizenden jaren als voedsel- en geneeskrachtige plant geteeld. Inmiddels is de teelt ervan ook in andere tropische regio’s geslaagd, zelfs in Australië. De plant houdt het hele jaar door van warmte en geeft de voorkeur aan halfschaduw.

Kurkuma kwam in de late middeleeuwen via de Zijderoute naar Europa en werd al snel een gewilde specerij, dat vooral in het bekende currymengsel zit.

 

Het belangrijkste bestanddeel van kurkuma is Curcumine. Ongeveer 3 procent bestaat uit de natuurlijke kleurstof, die de wortelstok ook zijn kenmerkende diepe gele kleur geeft. Daarnaast bevat de wortelstok tot 5 procent etherische oliën, evenals harsen, eiwitten en suiker.

 

Kurkuma is een belangrijk bestanddeel van curry. Maar niet alleen gedroogd als specerij laat de plant haar smaakvolle kant zien. Ook vers bereid, verrijkt de knol het eetpatroon en komt zijn bittere, harsachtige smaak zelfs in thee goed tot zijn recht.

Door de sterke gele kleur wordt kurkuma bovendien om te verven van diverse materialen.

Het meest interessant is deze gemberachtige plant echter vanwege zijn Genezende werking, die de traditionele Chinese geneeskunde en de Ayurveda al lang ten eigen doel gebruikten. Tegenwoordig zou in talrijke studies het medische nut van kurkuma worden bevestigd, waardoor de knollen de Reputatie als superfood heeft aangedragen. Wetenschappelijke bevestiging ontbreekt echter nog.

Aan kurkuma worden de volgende eigenschappen toegeschreven antioxiderende en ontstekingsremmende effecten, op basis van de curcumine die erin zit. De werkzame stof zou celbeschadiging afremmen en verminderen. Er wordt ook verondersteld dat het kankerbestrijdende effecten heeft. Onbetwist is daarentegen de positief effect, de kurkuma op de Spijsvertering omdat de lever wordt gestimuleerd om galzuur aan te maken. Winderigheid en een opgeblazen gevoel zouden hiermee goed te behandelen zijn.

 

Deze overblijvende, kruidachtige plant kan tot een meter hoog groeien. Vanaf ongeveer augustus ontwikkelt zich een bloeiwijze die prachtige bloemen voortbrengt. De wortelstok is, net als bij gember, vlezig, maar aanzienlijk kleiner en vertakt zich in knolachtige zijwortelstokken, die geel tot geeloranje van kleur zijn.

 

Kurkuma lost niet op in water. Daarom moet u vers gezette kurkuma-thee altijd goed roeren. De Hindi vereren de plant als symbool van het licht en de zon.