Havikskruid: werking, gebruik en dosering

Van een afstand lijkt het havikskruid (Hieracium) sterk op paardenbloemen, maar bij nader inzien verschilt het op een aantal punten van zijn verwanten, die eveneens tot de composietenfamilie behoren. Talrijke soorten van dit geslacht zijn in dit land wijdverbreid, hoewel het relatief onbekend is. Hiertoe behoren zowel het Zowel de kleine als de oranjerode havikskruid, die vroeger vaak als inheems werden beschouwd Geneeskrachtige kruiden werden gebruikt. Ook Hildegard van Bingen gebruikte het kruid graag.

De kruidachtige planten zijn vrij bescheiden en gedijen zelfs op vrij droge grond. Havikskruid groeit op weiden, open plekken in het bos en langs de weg, maar ook in tuinen, waar het al snel een uitgestrekt bloementapijt kan vormen en andere planten verdringt.

 

coumarinen, flavonoïden, slijmstoffen en looistoffen zijn belangrijke bestanddelen van havikskruid.

 

Havikskruid wordt tegenwoordig vaak als onkruid in tuinen beschouwd. Toch is de plant prachtig culinair gebruiken. Vers gesneden blaadjes geven een extra smaakje aan salades, kruidenboter, smeersels en soepen. De bloemen van het kleine havikskruid smaken lichtzoet en vormen een mooie aanvulling op verse kaas, kruidenboter en salades – en niet in de laatste plaats als aantrekkelijke versiering.

Vroeger werd het havikskruid vooral gewaardeerd als geneeskrachtige plant, dat het gezichtsvermogen van een havik zou moeten geven. Waarschijnlijk is de naam van het kruid ook aan dit effect te danken. Inmiddels wordt hier geen gebruik meer van gemaakt.

In de Middeleeuwen werd havikskruid gebruikt als Bestanddeel van diverse kruidenmengsels die de kruidkundige Hildegard von Bingen bereidde. Zij schreef aan het kruid een hartversterkende werking toe en mengde het voor verschillende bereidingen met diptam en Galangal.

Ook bij Spijsverteringsklachten, met name bij diarree, zou de toediening van havikskruid helpen. Het gebruik ervan is daarentegen aanzienlijk beter onderbouwd bij Ontstekingen in de mond en keel. Habichtskruid staat namelijk bekend als samentrekkend en ontstekingsremmend. Het wordt inwendig gebruikt als thee of als aftreksel om mee te spoelen en te gorgelen. Uitwendig zou het geschikt zijn voor de behandeling van wonden. Het kleine habichtskruid staat ook bekend als diureticum, dat wil zeggen vanwege zijn urineafdrijvende werking.

 

Tot de havikskruiden behoren ontelbare ondersoorten, die soms heel moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Het gaat om meerjarige kruidachtige planten, die kunnen uitgroeien tot indrukwekkende vaste planten. De plant vormt vrij krachtige penwortels; de behaarde stengel reikt recht omhoog. De kleine havikskruid bereikt een hoogte van 10 tot 30 centimeter, terwijl de oranjerode variant, die vooral in Europese berggebieden inheems is, zelfs tot 60 centimeter hoog kan worden. De bladeren bevinden zich aan de basis van de stengel. Kenmerkend zijn de bloemen die aan paardenbloemen doen denken: bij de kleine havikskruid zijn ze geel en bij de oranjerode – zoals de naam al aangeeft – geeloranje tot oranjerood gekleurd.